26 Brygada WOP

Wstęp

26 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza (26 BWOP) to jednostka, która odegrała istotną rolę w historii polskich sił zbrojnych po II wojnie światowej. Sformowana w 1950 roku, brygada miała za zadanie zabezpieczenie granicy polsko-radzieckiej oraz ochrona porządku publicznego na terenach przygranicznych. W niniejszym artykule przyjrzymy się procesowi formowania brygady, jej działaniach bojowych, strukturze organizacyjnej oraz dowódcom, którzy kierowali jej działaniami.

Formowanie i zmiany organizacyjne

26 Brygada WOP została sformowana na podstawie rozkazu nr 043/org. Ministra Bezpieczeństwa Publicznego z dnia 3 czerwca 1950 roku. Jej powstanie było konsekwencją reorganizacji Wojska Ochrony Pogranicza, a nowa numeracja batalionów i brygad weszła w życie 1 stycznia 1951 roku. Dowództwo brygady miało swoją siedzibę w Przemyślu, przy ulicy Mickiewicza 44.

W 1951 roku, w wyniku wymiany odcinków granicznych między Polską a ZSRR, doszło do przeniesienia 263 batalionu WOP z Olszanicy do Ustrzyk Dolnych. Równocześnie strażnica Hulskie 264 batalionu została przeniesiona do Ustrzyk Dolnych. W tym samym roku powstało nowe Graniczne Posterunek Kontroli (GPK) w Krościenku, które miało na celu kontrolowanie ruchu granicznego na granicy polsko-radzieckiej.

W 1952 roku nastąpiły kolejne zmiany organizacyjne. Po rozformowaniu 1 Brygady WOP w Krośnie nad Wisłokiem, jej odcinek i pododdziały zostały przejęte przez 26 Brygadę WOP. Na bazie rozformowanej jednostki utworzono 265 batalion WOP Krosno, któremu podporządkowano siedem strażnic. Następnie, w 1953 roku, w ramach 263 batalionu WOP Ustrzyki Dolne powstała dodatkowa strażnica.

Dane etatowe i reorganizacja

Zgodnie z etatem czasu „P” nr 352/24, stan brygady na dzień 1 listopada 1954 roku wynosił 2140 żołnierzy. Z kolei etat czasu „W” nr 0352/21 przewidywał już liczbę 3018 żołnierzy. W miarę upływu lat brygada zmieniała swoją strukturę i liczebność, co było odpowiedzią na potrzeby obronne kraju oraz zmieniające się warunki geopolityczne.

W 1956 roku część sił z 26 Brygady WOP została wykorzystana do utworzenia Samodzielnej Grupy Manewrowej WOP oraz Samodzielnego Oddziału Zwiadu WOP w Przemyślu. Dowództwo brygady zostało przeniesione do Nowego Sącza, gdzie podporządkowano mu zarówno 264 batalion WOP w Baligrodzie, jak i nowo sformowany 265 batalion WOP w Krośnie nad Wisłokiem.

Na podstawie rozkazu nr 07/Org. Mob. dowódcy WOP z dnia 5 marca 1957 roku doszło do połączenia dotychczasowej 3 Brygady WOP z Krakowa z 26 Brygadą WOP w Nowym Sączu. Nowa jednostka zachowała numerację i stała się jedną z kluczowych formacji ochrony granic w regionie. Stan etatowy nowej brygady wynosił2711 wojskowych oraz 140 pracowników kontraktowych.

Działania bojowe

Jednym z ważniejszych wydarzeń związanych z działalnością 26 Brygady WOP były działania bojowe związane z próbą nielegalnego przekroczenia granicy przez grupę nacjonalistów ukraińskich. Do incydentu doszło dnia 15 maja 1951 roku, kiedy to obcy samolot dokonał zrzutu grupy dywersantów nad Lasami Sieniawskimi w powiecie Jarosław.

W odpowiedzi na ten incydent zarządzono przeszukanie terenu oraz intensywne poszukiwania. Po sześciu dniach udało się odnaleźć dywersantów, co zakończyło się wymianą ognia. W trakcie walki zginęło trzech członków grupy dywersyjnej, a ich wyposażenie zostało zdobyte przez żołnierzy brygady.

Struktura organizacyjna

W chwili swojego powstania w 1950 roku, struktura organizacyjna brygady przedstawiała się następująco:

• Dowództwo 26 Brygady WOP w Przemyślu
• 261 batalion WOP w Lubaczowie
• 262 batalion WOP w Przemyślu
• 263 batalion WOP w Olszanicy
• 264 batalion WOP w Baligrodzie
• Pododdziały dowodzenia

Z czasem struktura ta ulegała zmianom, dostosowując się do bieżących potrzeb operacyjnych oraz reform organizacyjnych wewnątrz Wojska Ochrony Pogranicza.

Dowódcy brygady

Pierwszym dowódcą brygady był pułkownik Filip Kujun, który pełnił tę funkcję do dnia 24 lipca 1954 roku. Jego kadencja przypadła na okres intensywnej reorganizacji i budowy struktur Wojsk Ochrony Pogranicza. Po nim dowództwo objął pułkownik Robert Ładziński, który kontynuował rozwój jednostki oraz jej integrację ze strukturami Ludowego Wojska Polskiego.

Zakończenie

26 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza stanowiła istotny element systemu zabezpieczenia granic Polski po II wojnie światowej. Jej działalność obejmowała nie tylko ochronę granicy polsko-radzieckiej, ale także walkę z próbami nielegalnego przekroczenia granicy oraz dywersją. Zmiany organizacyjne oraz działania bojowe przyczyniły się do umocnienia pozycji tej jednostki w strukturze Wojska Polskiego. Choć brygada została ostatecznie rozwiązana

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).