Dziadek Mróz

Dziadek Mróz – Wprowadzenie do postaci

Dziadek Mróz, znany w języku rosyjskim jako Дед Мороз, to postać głęboko zakorzeniona w wschodniosłowiańskim folklorze. Z biegiem lat, szczególnie w okresie istnienia Związku Radzieckiego, jego wizerunek uległ znaczącej transformacji. Z chwilą, gdy zaczęto go postrzegać jako świecki odpowiednik Świętego Mikołaja, Dziadek Mróz zyskał na popularności, a jego rola w tradycjach noworocznych stała się nieodłącznym elementem kultury rosyjskiej. Współcześnie Dziadek Mróz pojawia się na Nowy Rok, wręczając dzieciom prezenty, a jego wnuczką jest Śnieżynka. Obchody związane z Dziadkiem Mrozem są szczególnie intensywne w Wielkim Ustiugu, który jest uznawany za jego siedzibę.

Historia Dziadka Mroza

Historia Dziadka Mroza sięga czasów dawnych opowieści, w których był przedstawiany jako nikczemny czarnoksiężnik. W tych legendach często porównywany był do starych słowiańskich bóstw takich jak Pozwizda, Zimnik i Korochun. Zgodnie z opowieściami, Dziadek Mróz miał zamiłowanie do zamrażania ludzi oraz porywania dzieci, które umieszczał w swoim olbrzymim worku. Rodzice musieli mu przynosić prezenty, aby odzyskać swoje pociechy.

Z biegiem czasu pod wpływem prawosławnych tradycji oraz zmieniających się norm społecznych charakter Dziadka Mroza uległ przemianie. Połączenie elementów folkloru z nowymi ideami doprowadziło do tego, że zaczął on przyjmować cechy podobne do holenderskiego Sinterklaasa. W XIX wieku obraz Dziadka Mroza został ostatecznie ukształtowany przez literaturę, wpływając na wyobrażenia i oczekiwania społeczeństwa. Przykładami literackimi mogą być bajka Aleksandra Ostrowskiego „Śnieżynka” oraz libretto Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.

W czasach przedrewolucyjnych Dziadek Mróz przynosił prezenty głównie w okresie Bożego Narodzenia, jednak po rewolucji październikowej tradycje bożonarodzeniowe zostały uznane za burżuazyjne i religijne. W 1928 roku ogłoszono nawet Dziadka Mroza „sojusznikiem” duchowieństwa.

Dziadek Mróz w Erze Radzieckiej

Mimo trudnych czasów dla tradycji bożonarodzeniowych, w ZSRR nastąpiła ewolucja postaci Dziadka Mroza. Jego aktualny wizerunek przyjął formę symbolu noworocznych świąt, które zastąpiły Boże Narodzenie. Na początku lat 30-tych XX wieku zaszły zmiany w postrzeganiu tej postaci i zaczęto ją wykorzystywać do promowania idei komunistycznych.

W 1935 roku po opublikowaniu listu Pawła Postyszewa na łamach gazety „Prawda”, niektóre bożonarodzeniowe tradycje zostały przywrócone. Dziadek Mróz wraz ze Śnieżynką i Nowym Roczkiem stali się częścią przedstawień jasełkowych oraz komunistycznych szopkach bożonarodzeniowych. W ten sposób Dziadek Mróz stał się nie tylko postacią dla dzieci, ale także narzędziem propagandy.

Dziadek Mróz w Radzieckiej Kinematografii

Postać Dziadka Mroza miała również swoje miejsce w radzieckiej kinematografii. W latach 60-tych i 70-tych powstało kilka filmów fabularnych oraz animowanych z jego udziałem. Przykłady to „Dziadek Mróz” z 1964 roku oraz animacje takie jak „Noc noworoczna” (1948), „Gdy na choinkach zapalają się ognie” (1950), czy „Dziadek Mróz i szary wilk” (1978). Te produkcje przyczyniły się do dalszego popularyzowania postaci i utrwalania jej w świadomości społecznej.

Dziadek Mróz we współczesnej Rosji

Współczesna obecność Dziadka Mroza jest nadal silna w Rosji. W 1998 roku mer Moskwy Jurij Łużkow ogłosił, że mieszka on w mieście Wielki Ustiug. Popularność tej lokalizacji sprawiła, że od 2003 do 2010 roku miejscowy urząd pocztowy otrzymał dwa miliony listów od dzieci z Rosji i całego świata adresowanych do Dziadka Mroza. Władimir Putin także odwiedził dom Dziadka Mroza jako część obchodów prawosławnej wigilii Bożego Narodzenia.

W 2010 roku Dziadek Mróz był jednym z kandydatów na maskotkę Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi, co podkreśla jego znaczenie jako symbolu rosyjskiej kultury.

Porównanie z Świętym Mikołajem

Dziadek Mróz często bywa mylony ze Świętym Mikołajem, jednak istnieją istotne różnice między tymi dwiema postaciami. Po pierwsze, ubiór Dziadka Mroza różni się od tradycyjnego stroju Świętego Mikołaja – nosi długi kożuch, który może być nie tylko czerwony, ale również błękitny lub srebrny. Jego charakterystycznym atrybutem jest kostur oraz walonki na nogach.

Dodatkowo Dziadek Mróz jest wyższy i silniejszy od Świętego Mikołaja, a jego sanie są ciągnięte przez trojkę koni zamiast reniferów. Co więcej, nie podróżuje po niebie, lecz porusza się po ziemi i przynosi prezenty bezpośrednio do domów przez drzwi.

Zakończenie

Dziadek Mróz to postać o bogatej historii i niezwykłym znaczeniu dla

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).