Niszczyciele typu Ukraina

Niszczyciele typu Ukraina

Niszczyciele typu Ukraina to jednostki Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego, które powstały na początku XX wieku. Ich historia jest nierozerwalnie związana z wydarzeniami, które miały miejsce podczas wojny rosyjsko-japońskiej oraz późniejszymi losami floty ZSRR. Okręty te, pierwotnie klasyfikowane jako krążowniki torpedowe, odegrały ważną rolę w I wojnie światowej, a ich konstrukcja i wyposażenie były rezultatem zarówno patriotyzmu społeczeństwa, jak i wpływów zagranicznych w przemyśle stoczniowym.

Historia powstania

Wybuch wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 roku zmusił Rosję do szybkiego wzmocnienia swojej floty. W odpowiedzi na niekorzystne wyniki pierwszych starć, powołano „Zatwierdzony przez Panującego Specjalny Komitet do Wzmacniania Floty dzięki Dobrowolnym Ofiarom Pieniężnym”, którego celem było zebranie funduszy na nowe okręty. Komitet, przewodniczony przez wielkiego księcia Aleksandra Romanowa, zdołał zgromadzić znaczne kwoty, co pozwoliło na zamówienie 24 jednostek krążowników torpedowych. Pierwszą grupą były właśnie niszczyciele typu Ukraina.

Projektowanie jednostek zlecono niemieckiej firmie Vulcan, która dostarczyła również większość podzespołów. Rosja musiała polegać na niemieckim przemyśle stoczniowym z powodu ograniczeń w handlu bronią ze strony innych mocarstw. Niestety, Niemcy wykorzystali sytuację, oferując okręty o gorszej specyfikacji niż te produkowane dla własnej floty. Po zakończeniu budowy, okręty zostały przekazane stoczni Lange i Syn działającej w Rydze.

Opis techniczny

Niszczyciele typu Ukraina charakteryzowały się standardową wypornością wynoszącą 500 ton oraz długością 73,2 metra. Ich kadłuby były nitowane i stalowe, a napęd stanowiły dwie maszyny parowe potrójnego rozprężenia. Okręty były zdolne do osiągnięcia prędkości maksymalnej wynoszącej 25 węzłów dzięki czterem kotłom parowym.

Uzbrojenie jednostek składało się głównie z dwóch dział kal. 75 mm oraz czterech dział kal. 57 mm. Dodatkowo dysponowały one karabinami maszynowymi Maxim kal. 7,62 mm. W ciągu swojego istnienia okręty przechodziły różne modyfikacje, które zwiększały ich możliwości bojowe oraz adaptacyjność do zmieniających się warunków wojennych.

Późniejsze modyfikacje

W miarę upływu czasu niszczyciele typu Ukraina były dostosowywane do nowych wymagań operacyjnych. W 1908 roku dokonano modyfikacji umożliwiających trałowanie i stawianie min. Zmiany w uzbrojeniu nastąpiły również po doświadczeniach z I wojną światową; w 1910 roku zamontowano nowoczesne działa kal. 102 mm, a w późniejszych latach dodano kolejne elementy uzbrojenia przeciwlotniczego.

W 1926 roku trzy pozostałe okręty zostały przeklasyfikowane na kanonierki, co wiązało się ze zmianą ich roli w marynarce wojennej oraz dostosowaniem do nowych warunków w czasie pokoju i wojny domowej w Rosji.

Jednostki

W sumie zbudowano osiem niszczycieli typu Ukraina. Każda z jednostek była identyfikowana za pomocą charakterystycznych pasów na kominach, co ułatwiało ich rozróżnienie podczas służby. Okręty weszły do składu Floty Bałtyckiej i brały udział w licznych akcjach bojowych oraz ćwiczeniach militarnych.

Służba w I wojnie światowej

Niszczyciele typu Ukraina zostały użyte podczas I wojny światowej jako jednostki eskortowe oraz minowe. Ich aktywność obejmowała działania dozorowe i ataki na konwoje przeciwnika. W czerwcu 1916 roku doszło do starcia z niemieckim konwojem, które jednak zakończyło się niepowodzeniem z powodu błędnego skupienia sił na patrolowcu escortowym.

Niestety, los kilku jednostek był tragiczny – dwa okręty zatonęły po uderzeniu w miny postawione przez nieprzyjaciela. Po zakończeniu wojny trzy z nich zostały przebazowane na Morze Kaspijskie i aktywnie uczestniczyły w działaniach podczas rosyjskiej wojny domowej.

Zakończenie

Niszczyciele typu Ukraina to interesujący przykład ewolucji technologii morskiej na początku XX wieku oraz dynamiki zmian zachodzących w marynarce wojennej Imperium Rosyjskiego i później ZSRR. Choć wszystkie jednostki ostatecznie zostały wycofane ze służby lub zezłomowane do lat pięćdziesiątych XX wieku, ich historia pozostaje ważnym rozdziałem w dziejach wojskowości morskiej regionu Bałtyku oraz wpływu konfliktów zbrojnych na rozwój floty.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).