Piecuszek

Wstęp

Piecuszek (Phylloscopus trochilus) to niewielki ptak wędrowny, który należy do rodziny świstunek (Phylloscopidae). Wcześniej klasyfikowany był jako przedstawiciel pokrzewek (Sylviidae). Jest on jednym z najbardziej powszechnych ptaków lęgowych w Polsce, a także szeroko rozprzestrzeniony w Europie i Azji. Jego charakterystyczne cechy, zachowania oraz migrujący tryb życia czynią go interesującym obiektem badań ornitologicznych. W artykule przyjrzymy się systematyce, występowaniu, charakterystyce oraz ochronie tego gatunku.

Systematyka piecuszka

W obrębie gatunku Phylloscopus trochilus wyróżnia się trzy podgatunki. Pierwszym z nich jest Phylloscopus trochilus trochilus, który zamieszkuje południową Szwecję oraz zachodnią i środkową Europę. Drugim jest Phylloscopus trochilus acredula, występujący w Skandynawii (z wyjątkiem południowej Szwecji) oraz wschodniej Europie i zachodniej Syberii. Ostatnim podgatunkiem jest Phylloscopus trochilus yakutensis, który można spotkać w środkowej i wschodniej Syberii.

Występowanie piecuszka

Piecuszek zamieszkuje lasy umiarkowanej i chłodnej części Eurazji. Jego zasięg rozciąga się od Francji i środkowych dolin Alp po Półwysep Czukocki we wschodniej Syberii. Ptaki te nie występują w basenie Morza Śródziemnego ani w południowo-wschodniej Europie. Są to ptaki wędrowne, które migrują na znaczne odległości. Obserwacje obrączkowanych ptaków pomogły ustalić ich trasy migracji oraz miejsca zimowisk. W Europie przyloty piecuszków mają miejsce w kwietniu i maju, a ich odloty następują w sierpniu i wrześniu. Zimują głównie na obszarze Afryki na południe od Sahary.

W Polsce piecuszek jest jednym z najliczniejszych ptaków lęgowych, można go spotkać na terenie całego kraju, nawet w górach. Największe liczebności osiąga w zakrzaczeniach na torfowiskach oraz dolinach rzecznych porośniętych wikliną. Interesującym zjawiskiem jest fakt, że piecuszki są znacznie liczniejsze w miastach niż w bardziej zróżnicowanych środowiskach przyrodniczych, takich jak Puszcza Białowieska.

Charakterystyka piecuszka

Cechy gatunku

Piecuszek ma podobne rozmiary do modraszki, ale prezentuje smuklejszą sylwetkę. Oba płci są ubarwione jednakowo, co jest rzadkością wśród ptaków. Upierzenie na grzbiecie ma kolor oliwkowozielony z szarym odcieniem, natomiast spód ciała jest żółtawy, z białym brzuchem. Charakterystyczną cechą jest jasnożółta brew nad okiem podkreślona czarnym paskiem ocznym oraz brązowo-pomarańczowe nogi.

Piecuszek bywa mylony z pierwiosnkiem, który ma jaśniejsze ubarwienie i ciemniejsze nogi. Różnice te można zauważyć również w układzie lotek pierwszego rzędu – u piecuszka druga lotka jest dłuższa niż siódma. Piecuszki są bardzo ruchliwe i trudne do zaobserwowania; samce agresywnie bronią swojego terytorium.

Głos

Piecuszek wydaje charakterystyczne dźwięki, które wyraźnie odróżniają go od pierwiosnka. Jego śpiew jest fletowy i melancholijny, składa się z płynnego szeregu opadających dźwięków. Samce często śpiewają z wysokich drzew, przemieszczając się między nimi. W czasie letnich upałów wiele ptaków przestaje śpiewać; jednak melodia piecuszka pozostaje jednym z najczęstszych głosów ptasich.

Wymiary średnie

Długość ciała piecuszka wynosi około 11 cm, a rozpiętość skrzydeł to około 19 cm. Masa ciała oscyluje wokół 11 g.

Biotop piecuszka

Piecuszek preferuje dobrze nasłonecznione młode drzewostany liściaste z bujnym runem i podszytem, takie jak olsy czy podmokłe lasy. Gniazda buduje zwykle na ziemi lub tuż nad nią w gęstej trawie lub krzewach maliny czy jeżyny. Gniazda te mają kulisty kształt i są bardzo dobrze ukryte przed drapieżnikami.

Okres lęgowy

Gniazdo i jaja

Piecuszek zwykle wyprowadza jeden lęg rocznie. Samica składa 5–7 białych jaj z drobnymi jasnoczerwonymi plamkami. Wysiadywanie trwa 12–13 dni, po czym młode opuszczają gniazdo po około 18–19 dniach życia. Rodzice kontynuują opiekę nad nimi przez następne dwa tygodnie.

Pożywienie piecuszka

Piecuszek żywi się głównie drobnymi owadami oraz ich larwami i poczwarkami. Jesienią chętnie spożywa również jagody. Żeruje na gałęziach i liściach drzew oraz krzewów, potrafi również chwytac latające owady.

Status i ochrona

Zgodnie z klasyfikacją IUCN, piecuszek uznawany jest za gatunek najmniejszej troski (LC). Liczebność jego populacji szacuje się na 400–650 milionów osobników dorosłych na

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).